Środowiskowy System Udostępniania Baz Danych we Wrocławiu

Grażyna Piotrowicz
Biblioteka Główna i OINT Politechniki Wrocławskiej

 

1. Wprowadzenie

Biblioteka Główna i OINT Politechniki Wrocławskiej już od ponad 25 lat prowadzi obsługę informacyjną użytkowników, wykorzystując źródła informacji w wersji przygotowanej do przetwarzania komputerowego. Początkowo usługi organizowano w ramach krajowego systemu Selektywnej Dystrybucji Informacji (SDI), opartego na wsadowym przetwarzaniu bibliograficznych baz danych na taśmach magnetycznych. Z czasem, po upowszechnieniu się: mikrokomputerów, baz danych na dyskach optycznych CD-ROM oraz powstaniu stosownej infrastruktury sieciowej (przełom lat 80-tych i 90-tych) - Biblioteka zakupiła odpowiedni sprzęt komputerowy oraz oprogramowanie i w ramach uczelnianej sieci komputerowej (LAN) Politechniki Wrocławskiej - stworzyła sprawną obsługę informacyjną użytkowników w oparciu o bibliograficzne bazy danych na dyskach optycznych.
Siedmioletnie doświadczenia w organizacji sieciowego dostępu do baz danych na CD-ROM, nabyte umiejętności w zakresie optymalnego doboru i zakupu licencji sieciowych, nawiązane wieloletnie kontakty z producentami i wydawcami baz danych, przy jednocześnie zachodzącym zjawisku wzrostu cen na rynku źródeł informacji naukowo-technicznej (także w wersji elektronicznej) i coraz skromniejsze fundusze pozostające do dyspozycji pojedynczych bibliotek - już przed kilku laty skłoniły Bibliotekę Główną Politechniki Wrocławskiej do ubiegania się w Komitecie Badań Naukowych (KBN) o przyznanie środków finansowych na dofinansowanie zakupu baz danych w środowiskowych (konsorcyjnych) licencjach sieciowych.
W sytuacji odchodzenia od organizacyjnej samowystarczalności pojedynczych bibliotek - nawet dużych uczelnianych - ten kierunek działań, zmierzający do połączenia wspólnych wysiłków całego środowiska - wydawał się najbardziej optymalnym rozwiązaniem dla dużego ośrodka akademickiego, jakim niewątpliwie jest Wrocław. Podjęte działania uwieńczone zostały sukcesem i w 1998r. KBN dofinansował subskrypcję na 1999r. trzech (z czterech objętych wnioskami) bibliograficznych baz danych.
Perspektywa realnego pozyskania cennych źródeł informacji ożywiła i uaktywniła wrocławskie środowisko akademickie i doprowadził a do pełnej konsolidacji działań na rzecz wdrożenia rozwiązań środowiskowych w zakresie świadczenia sieciowych usług informacyjnych.

2.Środowiskowy System Udostępniania Baz Danych (ŚSUBD)

Dzięki porozumieniu zawartemu między władzami pięciu uczelni wrocławskich: Uniwersytetu Wrocławskiego, Politechniki Wrocławskiej, Akademii Ekonomicznej, Akademii Medycznej oraz Akademii Rolniczej i zacieśnieniu współpracy między ich bibliotekami - od stycznia 1999r. we Wrocławiu uruchomiony został ŚSUBD.

2.1 Cel funkcjonowania

Celem funkcjonowania ŚSUBD jest wspólne - przez wszystkie zainteresowane strony - określanie potrzeb, w zakresie dostępu do ogólnie pojętych źródeł informacji elektronicznej, współudział w finansowaniu ich zakupu oraz wspólne, jednoczesne korzystanie z tych zasobów, przy wykorzystaniu istniejącej infrastruktury teleinformatycznej (tu głównie - Wrocławskiej Akademickiej Sieci Komputerowej WASK, która jest siecią metropolitalną).
Na obecnym - początkowym etapie funkcjonowania Systemu członkowie porozumienia zdecydowali się na finansowy współudział w subskrypcji czterech, uznanych w świecie, bibliograficznych baz danych. Środki na prenumeratę trzech z nich: Current Contents (4 serie), Science Citation Index oraz Chemical Abstracts pochodzą w części z Komitetu Badań Naukowych, w części zaś pokryte zostały przez zainteresowane Uczelnie. Natomiast zakup bazy INSPEC, na prenumeratę której nie otrzymano dotacji z KBN, sfinansowany został w całości ze środków własnych ww Uczelni.

2.2 Aktualne zasoby informacyjne

W ramach posiadanych funduszy, po intensywnych negocjacjach z dysponentami baz, dokonano zakupu następujących bibliograficznych baz danych w licencjach sieciowych na konsorcjum pięciu ww Uczelni Wrocławia:

  • Current Contents - CC - 4 serie: - Agriculture, Biology & Environmental Sciences
    - Engineering, Computing & Technology
    - Life Sciences
    - Physical, Chemical & Earth Sciences
    (aktualizacja cotygodniowa; licencja na nieograniczoną ilość użytkowników symultanicznych)
  •  Science Citation Index - SCI
    (aktualizacja comiesięczna; licencja na nieograniczoną ilość użytkowników symultanicznych)
  •  Chemical Abstracts - CA
    (aktualizacja comiesięczna; licencja na 12 użytkowników symultanicznych)
  •  INSPEC
    (aktualizacja co kwartał; licencja na nieograniczoną ilość użytkowników symultanicznych)


2.3 Platforma sprzętowa i infrastruktura sieciowa

Docelowo, wszystkie ww bazy danych, po skopiowaniu na dyski twarde, udostępniane będą z serwera Biblioteki Głównej Politechniki Wrocławskiej poprzez sieć WASK. Serwerem jest komputer firmy DELL - model Power Edge 6300 wyposażony w 4 procesory Pentium 2 Xeon 400MHz, pamięć operacyjną 1 GB, dyski twarde o pojemności 100GB (z kontrolerem macierzowym) oraz kartę sieciową 100Mb. Dodatkowo sprzęt posiada 2 czytniki DVD, 2 czytniki CD oraz streamer. Serwer pracuje pod systemem operacyjnym Windows NT Server 4.0.
W chwili obecnej na serwerze testowany jest wielofunkcyjny system sieciowy IRIS CDWare (na 50 użytkowników symultanicznych) - angielskiej firmy Info Technology Supply, Ltd., który po zainstalowaniu powinien w znacznym stopniu podwyższyć standard pracy użytkowników Systemu z bazami danych, zaś dla administratora -stanowić profesjonalne narzędzie zarządzająco-diagnostyczne. Od początku roku baza CC udostępniana jest użytkownikom Systemu poprzez Internet z serwera w Filadelfii (http://isicc.com). Bazy : SCI oraz CA udostępniane są z serwera Biblioteki Głównej Politechniki Wrocławskiej poprzez sieć WASK. Eksploatacja bazy INSPEC rozpocznie się w maju br - po otrzymaniu jej pierwszej, tegorocznej edycji. Podstawową strukturę teleinformatyczną dla funkcjonowania ŚSUBD stanowi Wrocławska Akademicka Sieć Komputerowa - WASK, która jest siecią metropolitalną (MAN), łączącą wszystkie uczelnie i niektóre instytucje miasta Wrocławia. W znacznej części zbudowana jest ona w oparciu o nowoczesną technologię ATM i podlega ciągłej rozbudowie i modernizacji.


2.4 Organizacja Systemu.

Inicjatorem utworzenia i koordynatorem działań podejmowanych w ramach ŚSUBD jest - Biblioteka Główna i OINT Politechniki Wrocławskiej.
Z założenia, użytkownikami Systemu są pracownicy i studenci ww pięciu Uczelni wrocławskich, którzy mogą korzystać z zasobów informacyjnych (baz danych) udostępnianych z serwera wrocławskiego (czasowo również - filadelfijskiego) tylko ze stanowisk komputerowych, znajdujących się w obrębie ww Uczelni (przy logowaniu się do Systemu, każdorazowo sprawdzany jest numer IP komputera klienckiego). Ponadto przy łączeniu się z serwerem wrocławskim należy podać identyfikator i hasło użytkownika.
W celu usprawnienia obsługi osób zainteresowanych skorzystaniem z oferowanych usług sieciowych - w bibliotece każdej z wymienionych Uczelni powołano 2-3 osobowe zespoły, które po przeszkoleniu w Bibliotece Głównej Politechniki - zajmują się promowaniem usług Systemu na terenie własnych Uczelni, a także przydzielaniem identyfikatorów i haseł oraz udzielaniem informacji związanych z funkcjonowaniem Systemu i obsługą użytkowników.
Wydzielona agenda w Bibliotece Gł. Politechniki - obsługuje użytkowników z własnej Uczelni i koordynuje działalność grup powołanych w pozostałych bibliotekach uczelnianych, zaopatrując je w materiały informacyjne, szkoląc, udzielając porad i konsultacji.
Ponadto na stronie domowej Biblioteki Głównej i OINT Politechniki Wrocławskiej (http://www.bg.pwr.wroc.pl/.) już od pierwszych dni stycznia uruchomiony został - aktualizowany na bieżąco, kompletny serwis informacyjny, dotyczący ŚSUBD. Wszyscy zainteresowani Systemem zawsze odsyłani są do wspomnianego serwisu, gdyż można tam znaleźć informacje na każdy temat: od -szczegółowego opisu zasobów informacyjnych i organizacji usług, poprzez - konfiguracje komputera klienckiego i opis logowania się, po - zaproszenie do skorzystania z oferty permanentnych szkoleń. Szkolenia i konsultacje organizowane są dla wszystkich zainteresowanych w sposób ciągły, w każdy wtorek i piątek, między godziną 9.00 a 11.00.
Ponadto specjaliści z Biblioteki Gł. I OINT przygotowują przewodniki ułatwiające korzystanie z udostępnianych baz, które w formie materiałów pomocniczych będą wkrótce rozpowszechniane wśród użytkowników Systemu.

3. Uwagi końcowe

Utworzenie ŚSUBD, choć pełne przekonanie co do sensu i celowości takiego działania istniało we wrocławskim środowisku akademickim już wcześniej, stało się możliwe głównie dzięki finansowemu wsparciu ze strony Komitetu Badań Naukowych.
Biblioteka Główna i OINT Politechniki Wrocławskiej czuje się współodpowiedzialna za udaną realizację przedsięwzięcia i dokłada wszelkich starań aby wszystkim zainteresowanym zagwarantować sprawny dostęp do wspólnie zakupionych baz danych. W tym celu wykorzystuje w maksymalnym stopniu profesjonalne umiejętności swoich pracowników, ich dotychczasowe doświadczenie i kontakty zawodowe.
Sądzimy, że wdrażany obecnie we Wrocławiu - Środowiskowy System (z czasem może - Regionalny) stanowi w chwili obecnej rozwiązanie optymalne dla dużego miasta - ośrodka akademickiego, w sferze organizacji sieciowego dostępu do źródeł informacji elektronicznej. Nasze dotychczasowe doświadczenia wykazują, że obecny stan i jakość krajowej infrastruktury teleinformatycznej nie gwarantują zorganizowania sprawnej sieciowej obsługi informacyjnej użytkowników w oparciu o krajowy model systemu. Ponadto takie elementy jak: potrzeba prowadzenia ustawicznych szkoleń i konsultacji dla użytkowników, możliwość doboru typu i tematyki elektronicznych źródeł informacji do potrzeb lokalnych społeczności oraz szanse na wynegocjonowanie niższych opłat licencyjnych za bazy - wydają się przesądzać o tym, że w ciągu najbliższych kilku lat właśnie rozwiązania obejmujące środowisko czy region będą w optymalny sposób zaspakajały potrzeby i oczekiwania krajowych użytkowników sieciowych.
Liczymy, że ŚSUBD we Wrocławiu będzie się w przyszłości rozwijał, obejmując nowe źródła informacji elektronicznej, przyjmując nowych członków i rozszerzając swoją działalność na nowe sfery partnerskiej współpracy.
 

Góra
varia 22.jpg

Zapytaj bibliotekarza

Telewizja UŚ

Więc Jestem. Studencki serwis rozwoju