Ogólnopolska Sesja Naukowa Poświęcona spuściźnie Prof. Bogdana Suchodolskiego, Katowice 10.04.1997

Ogólnopolska Sesja Naukowa Poświęcona spuściźnie Prof. Bogdana Suchodolskiego, Katowice 10.04.1997

     10 kwietnia 1997 roku odbyła się ogólnopolska sesja naukowa poświęcona spuściźnie wybitnego pedagoga, filozofa, historyka wychowania i kultury Profesora Bogdana Suchodolskiego. Organizatorami byli Biblioteka Główna oraz Wydział Pedagogiki i Psychologii Uniwersytetu Śląskiego. Okazją do zorganizowania konferencji i przypomnienia sylwetki oraz dorobku naukowego Profesora, doktora honoris causa naszego Uniwersytetu, była uroczystość nadania czytelni Biblioteki Głównej Jego imienia.

     Sesję otworzyła Dziekan Wydziału Pedagogiki i Psychologii dr hab. Władysława Łuszczuk. Zgromadzonych uczonych, uczniów, współpracowników, rodzinę Profesora oraz wszystkich zebranych przywitał także JM Rektor prof. dr hab. Tadeusz Sławek, a obradom przewodniczył prof. dr hab. Andrzej Radziewicz-Winnicki.

Różne aspekty działalności naukowej Profesora Bogdana Suchodolskiego przypomnieli zaproszeni na konferencję uczeni. Referaty wygłosili:

prof. dr hab. Zbigniew Kwieciński (UAM) - Mądrość jako oferta czwartej pedagogiki Pierwszego Pedagoga,
prof. dr hab. Irena Wojnar (UW) - Wychowanie dla alternatywnej przyszłości (strategia wizji i legendy),
doc. dr Zygmunt Łomny (UO) - Profesora Bogdana Suchodolskiego idea edukacji alternatywnej, humanistycznej i naprawy świata,
prof. dr hab. Ryszard Łukaszewicz (UWr) - Tworzenie przyszłości - historia jednej szkoły,
prof. dr hab. Jan Hellwig (UAM) - Wkład Profesora Bogdana Suchodolskiego do historii wychowania.
 
     Sesję zamknął referat "Księgozbiór Profesora Bogdana Suchodolskiego w zbiorach Biblioteki Głównej Uniwersytetu Śląskiego" wygłoszony przez mgr Marię Gacińską (UŚ).

     Zwieńczenie konferencji stanowiła uroczystość nadania czytelni Biblioteki Głównej UŚ imienia Profesora Suchodolskiego. Po powitaniu przez Dyrektor mgr Wandę Dziadkiewicz wszytkich zgromadzonych gości oraz czytelników Biblioteki, odsłonięcia tablicy pamiątkowej - wykonanej w brązie przez artystę rzeźbiarza Krzysztofa Nitscha - dokonał JM prof. dr hab. Tadeusz Sławek.

     Konferencja zaowocowała referatami wygłoszonymi podczas sesji oraz pracami nadesłanymi później. Zostały one wydane w zbiorowej publikacji: Bogdan Suchodolski. Pedagog - humanista - uczony, przygotowanej pod redakcją dr hab. Agnieszki Stopińskiej-Pająk.

oprac. tekstu mgr Maria Gacińska

 Uroczystość nadania czytelni Biblioteki Głównej UŚ imienia Profesora Suchodolskiego
Fot. Uroczystość nadania czytelni Biblioteki Głównej UŚ imienia Profesora Suchodolskiego

 

"Księgozbiór Profesora Bogdana Suchodolskiego w zbiorach Biblioteki Głównej Uniwersytetu Śląskiego"
mgr Maria Gacińska
Uniwersytet Śląski w Katowicach


     Nazwisko Profesora Bogdana Suchodolskiego znane jest doskonale z wielu cennych dzieł i rozpraw naukowych, odczytów i wystą pień publicznych. Nieliczni jednak wiedzą, że ten wybitny pedagog, filozof, historyk wychowania i kultury, badacz filozofii człowieka był również bibliofilem, przez lata wytrwale gromadzącym książki z interesujących go dziedzin.
      Profesor Bogdan Suchodolski był zawsze bardzo silnie związany uczuciowo ze swymi rodzinnymi stronami - Sosnowcem i Zagłębiem. Bardzo wysoko cenił sobie nadawane Mu tutaj wyróżnienia, w szczególności zaś godność doktora honoris causa Uniwersytetu Śląskiego. Te związki zapewne były źródłem decyzji o darowiźnie bogatego księgozbioru Uniwersytetowi Śląskiemu. Postanowienie takie podjął Profesor w roku 1984, zwracają c się do władz śląskiej uczelni z propozycją przekazania swej prywatnej kolekcji książek. Potwierdził swą wolę w testamencie sporządzonym w roku 1986. W tym też okresie rozpoczęto prace przygotowawcze do przejęcia księgozbioru przez Bibliotekę Główną Uniwersytetu Śląskiego. Dokonano wówczas inwentaryzacji całości zbiorów. Do rejestru w dniach 1 października 1985-21 lutego 1986 roku wpisano 12840 tytułów dzieł. Ewidencję wpływających po tym terminie nabytków prowadziła żona Profesora - pani Maria Suchodolska - i do dnia 17 listopada 1993 roku (data ostatniego wpisu) kolekcja powiększyła się do 15162 tytułów.
      Rejestr, składający się z czterech odrębnych wykazów, został spisany jednocześnie w dwóch egzemplarzach. Jeden z nich - oryginał - stanowi własność pani Marii Suchodolskiej, drugi - kopia - jest w posiadaniu Biblioteki Głównej Uniwersytetu Śląskiego.
      Po śmierci Profesora i sfinalizowaniu wszystkich czynności prawnych księgozbiór domowy przeszedł na własność katowickiej uczelni. Jesienią 1993 roku Maria Suchodolska przekazała bibliotece znaczną część zbioru, na którą składały się przede wszystkim polskie i zagraniczne wydawnictwa z dziedziny filozofii i wychowania. Od tego momentu nastą piło sukcesywne przejmowanie kolekcji. Wszystkie przekazane materiały zostały uporządkowane, natomiast czynności związane z opracowaniem i inwentaryzacją zbioru trwają . Księgozbiór znalazł swe stałe miejsce w czytelni ogólnej Biblioteki Głównej, poszerzają c w ogromnej mierze jej zasoby.
      Kolekcja Bogdana Suchodolskiego przechodziła różne koleje losu. Jej początki sięgają lat dwudziestych i przypadają na okres studiów Profesora na Uniwersytecie Warszawskim. Bogdan Suchodolski, obejmują c w roku 1938 stanowisko profesora Uniwersytetu Jana Kazimierza, zabrał całą bibliotekę ze sobą . W 1940 roku radzieckie władze okupacyjne wyraziły zgodę na wywiezienie ze Lwowa księgozbiorów podręcznych, należących do kilku naukowców. Wśród nich znalazł się również omawiany zbiór. Trafił on wówczas do Biblioteki Jagiellońskiej, gdzie był przechowywany w depozycie do 1945 roku.
      Stan księgozbioru, mimo nie zawsze sprzyjających warunków przechowywania, jest dobry. Najbardziej narażone na zniszczenie i ubytki były oprawy książek oraz książki i broszury drukowane na papierze drzewnym i nie posiadające twardych opraw, tylko okładkę broszurową . Część materiałów przechowywanych w pomieszczeniach gospodarczych domu uległa zniszczeniu bądź została zaatakowana przez grzyby, pleśnie lub owady. Uszkodzone egzemplarze są wydzielane ze zbiorów i sukcesywnie kierowane do oprawy introligatorskiej oraz konserwacji.
     Wszystkie książki z kolekcji Profesora są opatrzone znakami własnościowymi jej właściciela. Bogdan Suchodolski używał ich kilku. Na książkach zakupionych w okresie najwcześniejszym gromadzenia księgozbioru - lata międzywojenne - widnieje w prawym górnym rogu karty tytułowej imienna pieczątka "Bogdan Suchodolski" bądź odręczny podpis. Później, podczas inwentaryzacji, książki były znaczone owalną pieczęcią o treści "Księgozbiór prof. Bogdana Suchodolskiego", umieszczoną na odwrocie karty tytułowej. Do sygnowania kolekcji zastosowano również superekslibris. Autorem i wykonawcą ekslibrisu - zaprojektowanego i wykonanego w roku 1952 - był Mieczysław Jurgielewicz.
      Profesor Bogdan Suchodolski budował swą kolekcję, tak dobierając książki, aby utworzyły one Jego podręczny warsztat pracy. W rezultacie powstał zbiór będący nie tylko doskonałym materiałem pracy historyka pedagogiki i oświaty oraz myśli filozoficznej, ale stanowiący również wykładnię ogólnych zainteresowań tego humanisty.
      Najbardziej rozbudowanym działem księgozbioru jest pedagogika, ze szczególnym uwzględnieniem dziejów wychowania i oświaty w Polsce. Początki pedagogiki jako nauki wiążą się z działalnością Jana Amosa Komeńskiego. W kolekcji Profesora można odnotować pokaźny zbiór comenianów. Uwagę wśród nich zwracają dwa starannie wydane przez Czechosłowacką Akademię Nauk dzieła tego autora, opracowane pod kierunkiem Otokara Chlupa. Pierwszy tytuł - to pierwodruk odnalezionego w Halle w 1935 roku rękopisu J. A. Komeńskiego, przekazanego Czechosłowacji przez władze NRD w roku 1957 i od tej pory przechowywanego w Bibliotece Narodowej w Pradze. Temu nie dokończonemu dziełu De rerum humanarum emendatione consultatio catholica. T. 1-2., Praga 1966, nadano stylizowaną formę graficzną, edytorsko wzorowaną na XVII-wiecznej produkcji wydawniczej. Drugą pracę stanowi Opera didactica omnia. T. 1-3. Praga 1967, będąca reprintem wydania amsterdamskiego z roku 1657.
      Rozwój pedagogiki dokumentują zarówno teksty źródłowe, jak i monografie, poświęcone działalności osób i instytucji, praktyce szkolnej, polityce oświatowej w powią zaniu z rozwojem filozofii i nauki oraz ideologii społecznej. Jako przykład mogą służyć m.in. studia i rozprawy o koncepcjach pedagogicznych Johanna Heinricha Pestalozziego, Wilhelma Humboldta, Johanna Friedricha Herbarta, Friedricha W. A. Fröbla, Herberta Spencera, Wilhelma Diltheya.
      Wiele prac łączy się w grupy tematyczne, np. Jean Jacques Rousseau: Emil czyli O wychowaniu. T. 1-2, Warszawa 1930; M. Rang: Rousseaus Lehre vom Menschen, Göttingen 1956; Jean Château: Jean-Jacques Rousseau. Sa philosophie de l'éducation, Paris 1962.
      Studia z historii myśli pedagogicznej uzupełnia obszerny zbiór materiałów opublikowanych w serii Biblioteka Klasyków Pedagogiki.
      Pierwsza połowa XX wieku przyniosła dynamiczny rozwój często przeciwstawnych koncepcji pedagogicznych. Zapoznać się można z nimi dzięki lekturze prac takich autorów, jak np. Nadežda Konstantinovna Krupskaja: Sozialistische Pädagogik. Eine Auswahl aus Schriften, Reden und Briefen. Bd. 1-4, Berlin 1966-1976, i Anton Semenovič Makarenko: Wybrane prace pedagogiczne, Warszawa 1950, ale też przykładowo John Dewey: Demokracja i wychowanie. Wrocław 1950, i Emilé Durkheim: L'éducation morale, Paris 1925.
      Książki z kolekcji Profesora dają nam przegląd kierunków i prądów pedagogicznych naszego stulecia. Omawiane zagadnienia prezentują m.in. następujące tytuły: Robert R. Rusk: Pedagogika eksperymentalna, Lwów 1926; Joseph Findlay: The foundations of education. A survey of principles and projects. Vol. 1-2, London 1928-1930; John C. Almack: Wychowanie obywatelskie, Lwów [1935]; Karol Górski: Wychowanie personalistyczne, Poznań 1936; Ernst Krieck: Wychowanie narodowo-polityczne.[Wyd. 2], Lwów [1936]; John Adams: Modern developments in educational practice. 2. ed with a Survey of current tendencies, London 1940; Isaac Baer Berkson: Education faces the future. An appraisal of contemporary movements in education. [2. ed.], New York 1943; André Berge: La liberté dans l' éducation, Paris 1955; John D. Redden, Francis A. Ryan: A catholic philosophy of education. Rev. ed., Milwaukee 1956; The Christian idea of education. Papers and discussion. Ed. Edmund Fuller, New Haven 1957; Alfred Whitney Griswold: Liberal education and the democratic ideal, and other essays, New Haven 1959; Wiktor Szczerba: O wychowaniu przez pracę, Warszawa 1961; Giovanni Maria Bertin: Educazione alla socialista e processo di formazione, Roma 1962; Aldo Capitini: L'educazione civica nella scuola e nella vita sociale, Bari 1964; Zofia Krzysztoszek: Metodologiczne podstawy pedagogiki marksistowskiej, Wrocław 1964; Edmond Michaud: Pédagogie et antipédagogie. Pour une psycho-pédagogie elementaire, Paris 1965; Gerhard Neuner: Zur Theorie der sozialistischen Allgemeinbildung, Berlin 1973.
     Rozwój pedagogiki współczesnej sprawił, iż z nauki tej wyodrębniły się samodzielne dziedziny badawcze. Wśród działów pedagogiki najliczniej reprezentowanych w księgozbiorze Profesora Bogdana Suchodolskiego należy wymienić, oprócz pedagogiki ogólnej i dydaktyki, pokaźny zbiór prac z zakresu edukacji permanentnej i oświaty dorosłych. Są to np. Artur John Cropley: Lifelong education. A psychological analysis, Oxford 1977; Ravindra H. Dave: Lifelong education and school curriculum. Interim findings of an explorary study on school curriculum. Structures and teacher education in the perspective of lifelong education, Hamburg 1973; Len H. Goad: Preparing teachers for lifelong education. The report of a multinational study of some developments in teacher education in the perspective of lifelong education, Hamburg 1984; Arnold S. M. Hely: New trends in adult education. From Elsinore to Montreal., Paris 1962; Anna Lorenzetto: Lineamenti storici e teorici dell' educazione permanente, Roma 1976; Permamentno obrazovanje. Red. Nikša Nikola Šoljan, Split 1976; André Raffestin: De l'orientation a l'éducation permanente, [Tournai] 1972; Maksymilian Siemieński: Zagadnienia szkolnictwa dla dorosłych. Organizacja, nauczanie, Kraków 1951; Marzanna Stasińska: Założenia i perspektywy edukacji permanentnej a jej społeczny odbiór, Warszawa 1978; Ryszard Wroczyński: Edukacja permanentna. Problemy, perspektywy, Warszawa 1973.
      Osobna grupę stanowią prace z dziedziny wychowania estetycznego, m.in.: L'art et l'éducation. Rapport du XVIIle Congres Mondial de l'INSEA. Red. Igor Zhoř, Praha 1968; Johna Deweya: Sztuka jako doświadczenie, Wrocław 1975; Roberta Glotona, Claude'a Clera: Twórcza aktywność dziecka, Warszawa 1976; lrvinga Kaufmana: Art and education in contemporary culture, New York 1966; Viktora Lowenfelda, W. Lamberta Brittaina: Twórczość a rozwój umysłowy dziecka, Warszawa 1977; O wychowaniu estetycznym w szkole podstawowej. Red. Irena Słońska, Warszawa 1966; Herberta Reada: Wychowanie przez sztukę, Wrocław 1976; Marion Richardson: Art and the child, London 1948; Stefana Szumana: O sztuce i wychowaniu estetycznym, Warszawa 1962; Ireny Wojnar: Estetyka i wychowanie, Warszawa 1964, Perspektywy wychowawcze sztuki, Warszawa 1966, Teoria wychowania estetycznego, Warszawa 1976, Sztuka jako "podręcznik życia", Warszawa 1984.
      Bogdan Suchodolski gromadził również piśmiennictwo z zakresu pedagogiki porównawczej. Do tej grupy wchodzą wydawnictwa opisujące systemy oświatowe, zasady polityki oświatowej oraz raporty o stanie oświaty poszczególnych państw bądź regionów świata. Oto przykładowe tytuły prac: Sergiusz Hessen, Nicholas A. Hans: Pedagogika i szkolnictwo w Rosji Sowieckiej. Rozwój szkolnictwa sowieckiego i zmiany komunistycznej polityki oświatowej od rewolucji październikowej do końca planu pięciolecia. (1917-1932), Lwów [1933]; Educational research and development at the National Swedish Board of Education w opracowaniu Bo Estmer, Stockholm 1976; José Rivero Herrera: La formacion de recursos humanos en la reforma educativa peruana, Paris 1980; Jerzy Jerozalski: Aktualne problemy oświatowe w Szwecji, Warszawa 1979; Jan Kolbowski: Kierunki zmian w szkolnictwie USA w latach 1970-1976, Warszawa 1979; Krystyna Łochowska-Rekowska: Stan i kierunki rozwoju oświaty w NRD, Warszawa 1979; Wolfgang Mitter: Educational research in the Federal Republic of Germany. Institutions, approaches, trends. Three studies, Frankfurt am Main 1981; Cyril Norwood: The English educational system, London [1930]; Szkolnictwo wyższe w wybranych krajach Europy Zachodniej i Stanach Zjednoczonych pod redakcją Zygmunta Komorowskiego, Warszawa 1973. Instytucjami sprawczymi wielu publikacji z tego zakresu są UNESCO - np.: Polytechnical education in the U.S.S.R. Ed. S. G. Šapovalenko [Paris 1963]; Socio-cultural case studies for population education in Marocco, Rwanda and the Unitet Republic of Tanzania, Paris 1981 - oraz OCDE - np.: Educational policy and planning. Goals for educational policy in Sweden. A status report on compulsory s chooling and higher education, Paris 1980; Helga Thomas: Innovation dans le systerne educatif Allemagne, Paris 1971; Tendances nouvelles de la formation des enseignants au Canada et au Japon, Paris 1975.
      Bogdan Suchodolski nabywał również publikacje na temat badań pedagogicznych dotyczących różnych faz wieku człowieka i różnych szczebli szkolnych. Sporo odnosi się do szkolnictwa wyższego. Oto niektóre tytuły: Barbara B. Burn: Higher education in a changing world. Reflections on an International Seminar, New York 1976; Ladislav Cerych, George W. McGum: Comparative higher education. Relevance for policy making, New York 1974; Howard Mumford Jones, David Riesman, Robert Ulich: The University and New World, [Toronto] 1962; James Alfred Perkins: The university in transition, Princeton 1967; Wincenty Okoń: Elementy dydaktyki szkoły wyższej, Warszawa 1971; The university today. Its role and place in society. An international study. Ed. Bernard Ducret and Rafe-uz-Zaman, Geneva [1960]; Edward W. Weidner: The world role of universities, New York 1962.
      Jako odrębny, ale bardzo rozbudowany, poddział w kolekcji Bogdana Suchodolskiego można potraktować piśmiennictwo z zakresu dziejów oświaty polskiej od wieku XVIII. Początki oświaty na ziemiach polskich w zebranym przez Profesora zbiorze prezentują się bowiem stosunkowo skromnie. Przykładem prac na ten temat może służyć monografia Henryka Barycza Historia Uniwersytetu Jagiellońskiego w epoce humanizmu, Kraków 1935, oraz opracowanie Leszka Hajdukiewicza Krakowska szkoła zamkowa 1570-1801, Kraków 1954. Nową epokę w dziedzinie wychowania w Polsce zapoczątkował Stanisław Konarski i założone przez niego Collegium Nobilium, co opisują m.in. Ignacy Chrzanowski w Wielkiej reformie szkolnej Konarskiego, Wyd. 2, Warszawa 1924; Stanisław Kot w Reformie szkolnej Stanislawa Konarskiego, Kraków 1923, oraz Józef Lewicki w pracy O rozwoju pomysłu państwowej władzy wychowawczej przed Komisją Edukacji Narodowej, Warszawa 1922 (odbitka z "Przeglądu Pedagogicznego").
      Profesor Bogdan Suchodolski zebrał liczne publikacje poświęcone działalności oraz spuściźnie Komisji Edukacji Narodowej, której największą zasługą było stworzenie jednolitego systemu wychowania narodowego - od szkół elementarnych do uniwersyteckich. Można tu przywołać Tadeusza Mizię: O Komisji Edukacji Narodowej, Warszawa 1972; W kręgu wielkiej reformy, pracę pod redakcją Kamilli Mrozowskiej i Renaty Dutkowej, Warszawa 1977; Ambroise'a Joberta: Komisja Edukacji Narodowej w Polsce (1773-1794). Jej dzieło wychowania obywatelskiego, Wrocław 1979; Stanisława Tyńca: Nauka moralna w szkołach Komisji Edukacji Narodowej, Kraków 1922; Spuścizna Komisji Edukacji Narodowej w dziedzinie wychowania fizycznego. Red. Kajetan Hądzelek i Ryszarda Wroczyński, Warszawa 1978; Hannę Pohoską : Wizytatorowie generalni Komisji Edukacji Narodowej. Monografia z dziejów administracji szkolnej KEN, Lublin 1957; Tadeusza Mizię: Szkoły średnie Komisji Edukacji Narodowęj na terenie Korony. Warszawa 1975; Irenę Szybiak: Szkolnictwo Komisji Edukacji Narodowej w Wielkim Księstwie Litewskim, Wrocław 1973; Echa Komisji Edukacji Narodowej na Śląsku. Red. Teodor Musioł, Opole 1974; Mirosławę Chamcównę: Uniwersytet Jagielloński w dobie Komisji Edukacji Narodowej. Cz. 2, Wrocław 1959.
      W bibliotece Profesora znajdujemy wiele monografii dotyczących rozwoju pedagogiki i oświaty pod zaborami. Są to m.in.: Wandy Bobkowskiej: Pruska polityka szkolna na ziemiach polskich w latach 1793-1806, Warszawa 1948; Stefana Truchima: Historia szkolnictwa i oświaty polskiej w Wielkim Księstwie Poznańskim 1815-1915. T. 1, Łód ź 1967; Renaty Dutkowej: Uniwersytet Jagielloński w czasach Księstwa Warszawskiego. Szkoła Główna Krakowska w latach 1809-1814, Wrocław 1965; Jana Hulewicza: Akademia Umiejętności w Krakowie 1873-1918. Zarys dziejów, Wrocław 1958; Eugenii Podgórskiej: Szkolnictwo elementarne Księstwa Warszawskiego i Królestwa Kongresowego 1807-1831, Warszawa 1960; Ryszarda Wroczyńskiego: Myśl pedagogiczna i programy oświatowe w Królestwie Polskim na przełomie XIX i XX wieku, Warszawa 1963.
      O pedagogice i szkolnictwie polskim okresu dwudziestolecia międzywojennego traktują m.in. prace Michała Klepacza: Kierunki organizacyjne oraz ideały wychowawcze we współczesnym .szkolnictwie polskim. [Wyd. 2], Katowice 1937, oraz Feliksa W. Araszkiewicza: Ideały wychowawcze Drugiej Rzeczypospolitej, Warszawa 1978.
      Kierunki rozwoju myśli pedagogicznej wyznaczane przez czołowych przedstawicieli polskiego życia narodowego i środowisk nauczycielskich przybliżają gromadzone przez Profesora portrety pedagogów polskich. Wyszczególnić można m.in. prace: Adama Zieleńczyka: Filozofia uniwersalna Trentowskiego, Warszawa 1913; Stefana Truchima: Ewaryst Estkowski. Zarys monografii, Warszawa 1913; J. i A. Maćkowiaków: Nauka czytania i pisania w pismach Ewarysta Estkowskiego, Poznań 1956; Jana Hellwiga: Działalność pedagogiczna Augusta Cieszkowskiego, Poznań 1978; Wincentego Danka: Poglądy pedagogiczne Adolfa Dygasińskiego, Wrocław 1954; Zofii Denelówny: Twórczość pedagogiczna Jana Władysława Dawida, Warszawa 1935; Stanisława Michalskiego: Stanisława Karpowicza myśl społeczna i pedagogiczna, Warszawa 1968, oraz Działalność pedagogiczna Anieli Szycówny, Warszawa 1968; Wacława Wojtyńskiego: Myśl pedagogiczna Władysława Spasowskiego na tle analizy pism i działalności, Warszawa 1962; Marka Jaworskiego: Janusz Korczak [Wyd. 2], Warszawa 1977.
      Swoje miejsce w bibliotece znalazły także materiały dotyczące polskich uniwersytetów, towarzystw naukowych i kulturalnych.
      Profesora Bogdana Suchodolskiego żywo interesowały nauki współdziałające z pedagogiką . Zgromadził więc w bibliotece wiele publikacji z pogranicza pedagogiki i psychologii ogólnej, rozwojowej, psychologii wychowawczej i socjologii kultury.
      Uwagę zwraca mnogość prac z zakresu filozofii wychowania. Oto przykładowe tytuły wydań: John T. Wahlquist: The philosophy of American education, New York 1942; Rupert C. Lodge: Philosophy of education. [2.] Rev. ed., New York 1947; John P. Wynne: Philosophies of education. From the standpoint of the philosophy of experimentalizm, New York 1947; Herman Harrell Horne: The democratic philosophy of education. Companion to Dewey's Democracy and education, New York 1956; Modern philosophies and education. Ed. Nelson B. Henry, Chicago [1956]; John S. Brubacher: Modern philosophies of education. 3. ed., New York 1962; Eclectic philosophy of education. A book of readings. 2. ed. Ed. John B. Brubacher, Englewood Cliffs 1962; Philip H. Phenix: Realms of meaning. A philosophy of the curriculum for general education, New York 1964; Charles J. Brauner, Hobert W. Burns: Problems in education and philosophy, Englewood Cliffs 1965; Philosophical analysis and education. Ed. Reginald D. Archambault, London 1965; Arnould Clausse: Philosophie et méthodologie d'un enseignement rénové, Paris 1972.
      Filozofia jest drugim co do wielkości działem księgozbioru Profesora. Właściciel zgromadził w nim zarówno teksty źródłowe, prezentujące główne szkoły, kierunki i myśli czołowych przedstawicieli filozofii europejskiej, jak i monografie oraz studia im poświęcone. Publikacje są tak dobrane, aby móc w pełni zobrazować zmieniające się w dziejach poglądy na świat i miejsce człowieka w świecie. Obejmują one najwybitniejsze dzieła filozofii od starożytności po czasy współczesne oraz spuściznę filozofów polskich. Jako materiał ilustracyjny tego przeglądu w dużej mierze służą dwie znakomite polskie serie wydawnicze - Biblioteka Klasyków Filozofii oraz Biblioteka Filozofów Współczesnych.
      Bogdana Suchodolskiego szczególnie interesowała filozofia nowożytna, zwłaszcza okresu oświecenia, stąd liczne w tym zbiorze teksty myślicieli XVII i XVIII wieku, m.in. Blaise'a Pascala, Barucha Spinozy, Johna Locke'a, G. W. Leibniza, oraz myśl XVIII stulecia w pracach m.in. Davida Hume'a, Voltaire'a, Charles'a de Montesquieu, Denisa Diderota, Jeana Jacques'a Rousseau. Przykładowo w kolekcji Profesora znajdujemy wydania: Gotfried Wilhelm Leibniz: Oeuvres. Nouv. éd. Sér.1. Nouveaux essais sur l'entendement Opuscules divers. Sér. 2. Essai de Théodicée. Monadologie. Lettres entre Leibniz et Clarke. Paris 1842; Charles-Louis de Secondat Montesquieu: Lettres persanes. T. 1-2, Paris 1898-1899.
      Księgozbiór Profesora to także panorama poglądów filozoficznych rozwijających się w naszym stuleciu. Zgłębić tu można tezy wysuwane przez przedstawicieli różnych kierunków - od fenomenologii Edmunda Husserla poczynając (np. La crise des science européennes et la phénomenologie transcendentale, Paris 1976), przez personalizm katolicki Jacques'a Maritaina (np. A preface to metaphysics. Seven lectures on beign, London 1945), Étienne'a Gilsona (np. L'étre et l'essence, Paris 1948), Emmanuela Mouniera (np. Tratité du caractere. Nouv. ed. rev., Paris 1947), a na egzystencjalizmie M. Heideggera, G. Marcela, K. Jaspersa, M. Merleau-Ponty'ego, J.-P. Sartre'a i A. Camusa kończąc. Szczególnie ten ostatni kierunek jest bogato ilustrowany literaturą . W zasobie biblioteki są m.in. ksią żki: Martin Heidegger: Lettre sur l'humanisme, Paris 1957; Gabriel Marcel: Homo viator. Prolégomenes a une Métaphysique de l'Esperance, Paris [1945]; Karl Jaspers: Existenzphilosophie. Drei Vorlesungen gehalten am Freien Deutschen Hochstift in Frankfurt a.M., September 1937. 2 Aufl., Berlin 1957; Maurice Merleau-Porty: La structure du comportement, Paris 1942; Éloge de la philosophie et autress essais. [2 éd.], Paris 1967; Jean-Paul Sartre: L'existentialisme est un humanisme, Paris 1946, L'imagination. 4 éd., Paris 1956, Questions de méthode, Paris 1967; Albert Camus: Le Mythe de Sisyphe. Essai sur l'absurde, Paris 1962, L'envers et l'endroit. [2 ed.], Paris 1970.
      Bogdan Suchodolski zgromadził również wiele prac z zakresu strukturalizmu, m.in. są tutaj obecni: Claude Lévi-Strauss (np. Du miel aux cendres, Paris 1968), Lucien Goldmann (np. Nauki humanistyczne a filozofia, Warszawa 1961) oraz Jean Piaget (np. Sagesse et illusions de la philosophie, Paris 1965; Epistémologie des sciences de I'homme, Paris 1972).
      Z literatury filozoficznej można wydzielić dzieła odnoszą ce się do materializmu dialektycznego i historycznego oraz marksizmu. Jego XIX-wieczny nurt reprezentują m.in. Karl Kautsky (np. Zasady socjalizmu. Wyd. 2, Kraków 1906) oraz Georgij Valentinovič Plechanov (np. Przyczynek do zagadnienia rozwoju monistycznego pojmowania dziejów, Warszawa 1948). Na półkach biblioteki stoją prace klasyków tego kierunku - Karla Marxa, Friedricha Engelsa oraz Vladimira Il'iča Lenina. Dopełnienie mogą stanowić publikacje Henriego de Mana (np. Au dela du marxisme, Paris 1929), Györgya Lukácsa (np. Schicksalswende. Beiträge zu einer neuen deutschen Ideologie. 2, verb. Aufl.], Rogera Garaudy'ego (np. Grammaire de la liberté, Paris 1950), Georgesa Politzera (np. Principes fondamentaux de philosophie, Paris 1954 - współautorami tytułu są Guy Besse oraz Maurice Caveing), a także prace krytyczne Auguste'a Cornu (np. Essai de critique marxiste, Paris 1951) i wielu innych autorów.
      W kolekcji Profesora nie mogło zabraknąć miejsca dla historii filozofii w Polsce. Odnajdujemy tu m.in. monografie poświęcone poglądom Andrzeja Frycza Modrzewskiego (np. Waldemar Voisé: Andrzeja Frycza Modrzewskiego nauka o państwie i prawie, Warszawa 1956), myśli filozoficznej i społecznej arian (np. Ludwik Chmaj: Bracia polscy. Ludzie, idee, wpływy, Warszawa 1957), postawie światopoglądowej Hugona Kołłątaja, Stanisława Staszica, Jana i Jędrzeja Śniadeckich (np. Bogusław Leśnodorski: Polscy jakobini, Warszawa 1960), Kuźnicy Kołłątajowskiej (np. Jan Nowak-Dłużewski: Satyra polityczna Sejmu Czteroletniego, Kraków 1933), studiom o mesjanizmie Andrzeja Towiańskiego (np. Józef Kallenbach: Towianizm na tle historycznym, Kraków 1924) i Józefa Marii Hoene-Wrońskiego (np. Christian Cherfils: Zarys religii naukowej. Wstęp do Wrońskiego, filozofa i reformatora, Warszawa 1929).
      Echa idei heglizmu, pozytywizmu i materializmu znajdujemy w pracach Edwarda Dembowskiego, Władysława Biegańskiego i Ludwika Krzywickiego. Profesor miał też w zbiorach Pisma filozoficzne. T. 1-2, Warszawa 1914, Adama Mahrburga, uważanego za najwybitniejszego przedstawiciela polskiej myśli filozoficznej końca XIX stulecia.       W wieku XX oderwały się od filozofii i usamodzielniły jako dyscypliny nauki psychologia i socjologia. One też stanowią dwa kolejne działy księgozbioru Profesora. Bogdan Suchodolski, dobierając materiały do działu "psychologia", zwrócił uwagę zarówno na piśmiennictwo z zakresu historii i metodologii tej młodej dyscypliny, jak i na coraz większe zróżnicowanie w zakresie problematyki badań szczegółowych. W zbiorze można odnotować prace takich polskich badaczy, jak: Józef Pieter: Historia psychologii w zarysie. [Wyd. 2], Katowice 1959; Tadeusz Tomaszewski: Problemy i kierunki współczesnej psychologii, Warszawa 1968; Mieczysław Kreutz: Psychologiczne pojęcia opisowe, Lwów 1939; Główne kierunki współczesnej psychologii. Wyd. 2, Warszawa 1946; Metody współczesnej psychologii. Studium krytyczne, Warszawa 1962.
      Do księgozbioru Bogdan Suchodolski dołączył także podręczniki autorstwa Władysława Witwickiego: Psychologia. Dla użytku słuchaczy wyższych zakładów naukowych. T. 1, Lwów [1925]; Psychologię pod redakcją Tadeusza Tomaszewskiego, Warszawa 1975, oraz Włodzimierza Szewczuka: Psychologia. Zarys podręcznikowy. T. 1-2, Warszawa 1975.
      Rozwój polskich badań dotyczących psychologii osobowości, emocji i motywacji, pamięci i myślenia - dokumentują - w kolekcji Profesora m.in. następujące tytuły: Józef Kozielecki: Koncepcje psychologiczne człowieka, Warszawa 1976; Janusz Reykowski, Grażyna Kochańska: Szkice z teorii osobowości, Warszawa 1980; Stefan Szuman: Zagadnienia psychologii uczuć w świetle nauki Pawłowa, Poznań 1956; Janusz Reykowski: Motywacja. Postawy prospołeczne a osobowość, Warszawa 1979; oraz monografie Ziemowita Włodarskiego: Czym jest pamięć? Warszawa 1967; Rola werbalizacji w procesach pamięci u dziecka, Wrocław 1968; Co i dlaczego pamiętamy. O wybiórczości procesów pamięci, Warszawa 1969; Psychologiczne prawidłowości uczenia się i nauczania, Warszawa 1974.
      Spośród kierunków współczesnej psychologii Profesor największym zainteresowaniem obdarzył tzw. psychologię głębi - freudyzm, psychologię analityczną i indywidualną . W zbiorze wyróżniają się publikacje jej twórców i teoretyków: Sigmunda Freuda: Człowiek, religia, kultura, Warszawa 1967; Poza zasadą przyjemności, Warszawa 1975; Carla Gustawa Junga: Psychology and religion, New Haven 1938; Modern man in search of a soul, London 1944; Archetypy i symbole. Pisma wybrane, Warszawa 1976; "Ma vie". Souvenirs, reves et pensées, Paris 1970; Ericha Fromma: The fear of freedom [2 ed.], London 1945; Szkice z psychologii religii, Warszawa 1966; L'homme pour lui-meme , Paris 1967; La crise de la psychanalyse. Essais sur Freud, Marx et la psychologie sociale, Paris 1971; O sztuce miłości , Warszawa 1971; Zapomniany język. Wstęp do rozumienia snów, baśni i mitów, Warszawa 1972; To have or to be? New York 1976; Alfreda Adlera: Social interest. A challenge to mankind, London 1945.
      W kręgu zainteresowań Profesora Bogdana Suchodolskiego pozostawały też problemy i zagadnienia z dziedziny socjologii. Dobierają c literaturę z tego zakresu, Profesor koncentrował się przede wszystkim na osiągnięciach badawczych socjologii polskiej. W zbiorze znajdujemy prace zarówno prekursorów tej nauki - Ludwika Gumplowicza, Bolesława Limanowskiego, Ludwika Krzywickiego, Kazimierza Kelles-Krauza, jak i twórców głównych ośrodków myśli socjologicznej w Polsce - Stanisława Ossowskiego, Jana Stanisława Bystronia, Józefa Chałasińskiego i Floriana Znanieckiego. Spośród prac tego ostatniego warto wymienić tytuły: Wstęp do socjologii, Poznań 1922; Socjologia wychowania, T. 1-2, Warszawa 1928-1930; Ludzie tera źniejsi a cywilizacja przyszłości, Lwów [1934], oraz Nauki o kulturze. Narodziny i rozwój, Warszawa 1971.
      Profesor poświęcił wiele uwagi rozwojowi socjologii kultury. W księgozbiorze zebrał np. klasyczne już monografie z tego zakresu autorstwa Antoniny Kłoskowskiej: Kultura masowa. Krytyka i obrona, Warszawa 1964; Z historii i socjologii kultury, Warszawa 1969; Społeczne ramy kultury. Monografia socjologiczna, Warszawa 1972; Socjologia kultury, Warszawa 1981. Biblioteka zawiera także prace fundamentalne dla tej dziedziny, np. Philipa Bagby'ego: Culture and history. Prolegomena in the comparative study of civilizations, London 1958; Ruth Benedict: Wzory kultury, Warszawa 1966; Melville'a J. Herskovitsa: Cultural antropology, New York 1955; Johna J. Honigmanna: Culture and personality, New York [1954]; Alfreda Louisa Kroebera: Istota kultury, Warszawa 1973; Bronisława Malinowskiego: Szkice z teorii kultury, Warszawa 1958; W. Kennetha Richmonda: Culture and general education. A survey, London 1963.
      Charakteryzując księgozbiór Profesora Bogdana Suchodolskiego, nie sposób pominąć piśmiennictwa poświęconego historii państwa polskiego, dziejom nauki i kultury polskiej oraz historii powszechnej. Profesor zbierał także pamiętniki, książki biograficzne związane ze znanymi postaciami historycznymi. Tutaj można też dołączyć liczne copernicana. W bibliotece Bogdana Suchodolskiego znalazły równiej swoje miejsce prace z dziedziny historii literatury oraz bibliografie. Uderza natomiast niewielka liczba encyklopedii i słowników.
      Uzupełnieniem i ozdobą księgozbioru zgromadzonego przez Profesora Bogdana Suchodolskiego, a jednocześnie jego integralną częścią, jest kolekcja książek z zakresu sztuki. Monografie, albumy, katalogi wystaw - stanowiące obszerną prezentację powszechnych dziejów sztuki - przez lata kolekcjonowała, przy współudziale Profesora, Maria Suchodolska - kustosz, a następnie kurator działu polskiej grafiki i akwareli Muzeum Narodowego w Warszawie. Zgromadzone w omawianym dziale materiały dają nam przegląd sztuki od jej pradziejów po manifestacje artystyczne XX wieku. Mimo ogromnej różnorodności tej kolekcji nie sposób oprzeć się wrażeniu, że właściciele największe zainteresowanie okazywali historii malarstwa europejskiego. W zbiorze można znaleźć monografie: Richarda Muthera: Historia malarstwa. T. 1-5, Warszawa 1902-1904; Haldane'a Macfalla: Historia malarstwa, T. 1-9, pod redakcją Tadeusza Piniego, Warszawa 1912-[1913]; Jerzego Mycielskiego: Sto lat dziejów malarstwa w Polsce. 1760-1860. Z okazji Wystawy retrospektywnej malarstwa polskiego we Lwowie 1894 r. Wyd. 3, Kraków 1902.
      Przegląd malarstwa można rozpocząć od dorobku włoskiego quattrocenta i lektury Żywotów najsławniejszych malarzy, rzeźbiarzy i architektów. T. 1-8. Warszawa 1985-1988 Giorgia Vasariego, aby później sięgnąć po albumy i monografie ilustrujące poszukiwania twórcze i dorobek Masaccia, Piera Della Francesci, Mantegnego, Sandra Botticellego, Leonarda da Vinci oraz malarzy niderlandzkich tych czasów - Jana van Eycka i Hieronima Boscha. Wiek XVI to twórczość Michała Anioła (Buonarrotiego), Raffaela Santi, Tycjana, Tintoretta, El Greca, Pietera Brueghla, Alberta Dürera, Lucasa Cranacha.
      Bogato zilustrowane jest europejskie malarstwo barokowe i rokokowe. Oprócz dzieł Caravaggia, Rubensa, Antona van Dycka można analizować tu obrazy Rembrandta van Rija, Vermeera, Diega Velázqueza, Nicolasa Poussina, Jeana Antoine'a Watteau. Na przełom XVIII i XIX wieku przypada działalność Francisca de Goi. Do głosu dochodzi malarstwo angielskie z jego czołowymi przedstawicielami - Thomasem Gainsboroughem, Joshuą Reynoldsem, Williamem Hogarthem, oraz klasycyzm, reprezentowany w zbiorach pracami poświęconymi Jacques'owi L. Davidowi, Pierrowi P. Prud'hon, Jeanowi Ingres'owi. Wiele miejsca zajmuje również twórczość Eugene'a Delacroix, Gustave'a Courbeta, Honoré Daumiera.
      Dzieje impresjonizmu i postimpresjonizmu zobrazowane są monografiami i albumami m.in. Eduarda Maneta, Edgara Degasa, Henriego Toulouse-Lautreca, Paula Cézanne'a, Pierra-Auguste'a Renoira, Paula Gauguina, Vincenta van Gogha, Józefa Pankiewicza, Władysława Podkowińskiego.
      Kierunki w XX-wiecznym malarstwie - kubizm, futuryzm, ekspresjonizm, dadaizm, nadrealizm - reprezentują w kolekcji albumy sztuki m.in. Pabla Picassa, Georges'a Braque'a, Paula Klego, Marcela Gromaire'a, Salvadora Daliego, Maxa Ernsta, Henriego Matisse'a, Tadeusza Makowskiego, Stanisława Ignacego Witkiewicza, Marca Chagalla.
      Ze współczesnym malarstwem polskim można się zapoznać, przeglądając katalogi wystaw, takich twórców jak: Stanisław Dawski, Leokadia Bielska-Tworkowska, Jerzy Duda-Gracz, Stanisław Żółtowski, Bożenna Biskupska i Andrzej Fogtt.
      Państwo Suchodolscy zgromadzili w kolekcji dużą ilość materiałów dotyczących teorii i historii sztuki polskiej. Są tam monografie prezentujące rozwój poszczególnych stylów i kierunków sztuki na ziemiach polskich (realizowanych w architekturze i rzeźbie, malarstwie i grafice, sztuce użytkowej i rzemiośle), sylwetki twórców oraz instytucji, np. Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych w Warszawie. Dokładne opisanie tego działu jest w niniejszym przeglądzie niemożliwe, choć niewątpliwie zasługuje na szersze omówienie.
      Dokonany przegląd piśmiennictwa wykazuje, iż zasadniczą część kolekcji Profesora tworzy piśmiennictwo naukowe. Beletrystyka stanowi niewielki odsetek księgozbioru. Bogdan Suchodolski zbierał dzieła klasyków literatury polskiej i obcej, Przeglądając jednak półki biblioteki, można z powodzeniem pogrążyć się zarówno w lekturze romansów francuskich z początku wieku, jak i debiutanckich tomików poezji polskiej lat osiemdziesiątych. Dział ten wymaga pełnego opracowania.
      Księgozbiór Profesora nosi też inny ślad Jego prywatnych zamiłowań i pasji, Spośród przekazanych Bibliotece Głównej druków wyodrębnia się obszerny - a nie opracowany dotąd - dział, obejmujący tzw. dokumenty życia społecznego. Foldery, mapy, plany miast, programy teatralne, informatory i przewodniki po muzeach i galeriach, stanowią świadectwo licznych wędrówek, zwłaszcza po krajach starej Europy, oraz odzwierciedlenie zainteresowań, jakimi Profesor darzył przede wszystkim malarstwo i teatr.
      Książki dostawały się do biblioteki Bogdana Suchodolskiego różnymi drogami. Jak każdy zbieracz, Profesor systematycznie powiększał swe zbiory przez kupno, ale znaczną ich część otrzymał w prezencie od osób prywatnych i instytucji. W czasie sprawowania funkcji przewodniczącego Narodowej Rady Kultury wiele wydawnictw przesyłało na Jego ręce egzemplarze gratisowe różnych książek. Stąd w księgozbiorze pojawiają się niekiedy pozycje nie w pełni przystające do zamyślonego kształtu zbioru
      Bogdan Suchodolski uzupełniał swą bibliotekę regularnie kupowanymi nowościami wydawniczymi oraz zakupami antykwarycznymi z interesujących Go dziedzin nauki. Informacji na temat miejsca zakupu bieżącej literatury dostarczają niejednokrotnie pieczęcie lub inne znaki własnościowe księgarń polskich i obcych. Są to np. "Książnica Polska, Warszawa Nowy Świat 59" lub "Foyles Books Bought. Charding Cross Rd London W.C.2".
      Bogdan Suchodolski nie kupował przypadkowych tytułów. Książki do kolekcji dobierał bardzo starannie, śledząc prawdopodobnie zawartość katalogów wydawniczych polskich i obcych. Spora część książek wydanych na Zachodzie, głównie w Anglii, USA, Szwajcarii, Włoszech oraz Francji, została sprowadzona za pośrednictwem księgarni ORW PAN w Warszawie.
      Pobyty za granicą były doskonałą okazją do powiększenia biblioteki. W ten sposób zostało nabytych wiele książek francuskich, wydanych m.in. w seriach Logos, Introduction aux Études Philosophiques, Bibliotheque de Philosophie Contemporaine, Bibliotheque des Sciences Hlumaines, Organisation et Sciences Humaines, Caracteres. Caractérologie et Analyse de la Personnalité, oraz wydawnictw niemieckich.
      Niektóre książki ze zbioru Bogdana Suchodolskiego mają swoją historię. W księgozbiorze tym znalazły się pozycje pochodzące z bibliotek prywatnych innych zbieraczy lub nie istniejących już instytucji, o czym świadczą ekslibrisy, pieczęcie lub dedykacje. Znaleźć tutaj można niewielki fragment kolekcji znanego i cenionego w latach międzywojennych pedagoga Albina Jakiela. Są w nim głównie pozycje dotyczące Niemiec, prowadzonej przez nie w latach I wojny światowej polityki, popełnionych przestępstw wojennych, nacjonalizmu, etnopsychologii, etyki społecznej. Przykładem mogą służyć następujące tytuły: Charles Andler: Le pangermanisme. Ses plans d'expansion allemande dans le monde, Paris 1915; Joseph Bédier: Le crimes allemands d'apres des témoignages allemands, Paris 1915, oraz Comment l'Allemagne esays de justifier ses crimes, Paris 1915; Émile Durkheim: "L'Allemagne au-dessus de tout". La mentalite allemande et la guerre, Paris 1915; Adolphe Ferriere: L'esprit latinet l'esprit germanique. Esquisse de psychologie sociale, Geneve 1917; Pierre Lasserre: Le germanisme et l'esprit humain, Paris 1915.
      W zbiorze po Albinie Jakielu znalazły się również książki z dziedziny filozofii, np. Ernsta von Astera Geschichte der Philosophie. 2 verb. Aufl., Leipzig [1935].
      Bogdan Suchodolski miał w swej bibliotece książki sygnowane pieczęciami znanego historyka literatury oraz organizatora życia naukowego, profesora Tadeusza Piniego. Wyszczególnić można tutaj np. pracę Leona Zienkowicza Wizerunki polityczne literatury polskiej. T. 1, Lipsk 1867, oraz Rozprawy i sprawozdania z posiedzeń Wydziału Filozoficznego Akademii Umiejętności. T. 1, Kraków 1874.
      Do księgozbioru Bogdana Suchodolskiego trafiały również pojedyncze egzemplarze wydawnictw opatrzonych znakami własnościowymi innych kolekcjonerów książek. Można wśród nich znaleźć ekslibris Jana Karola Wendego oraz faksymile jego podpisu, ekslibrisy Tadeusza Seweryna i Zdzisława Szeryńskiego, pieczęcie Kazimierza Jerzmanowskiego i Tomasza Oksińskiego.
      Za szczególnie interesującą proweniencję należy uznać dedykację prawnika, historyka i bibliofila Aleksandra Kraushara: "W[ielmoż]ny Feliks Fryze Redaktor Kurj[era] Porannego przyjąć raczy od Autora, 19/11/[1]902", która widnieje na stronie tytułowej pracy Towarzystwo Warszawskie Przyjaciół Nauk 1800-1832. Monografia historyczna osnuta na źródłach archiwalnych. Ks. 3, [T. 1], Kraków 1902.
      W zbiorach Bogdana Suchodolskiego znalazły swe miejsce książki z zasobów Państwowej Centralnej Biblioteki Pedagogicznej we Lwowie (m.in. Friedrich Gogarten: lllusionen. Eine Auseinandersetzung mit dem Kulturidealismus, Jena 1926; Magdalene von Tiling: Grundlagen padagogischen Denkens. 2 Aufl., Stuttgart 1934), a także z Biblioteki Gimnazjum Państwowego im. J. Lelewela w Warszawie, Książnicy Podhalańskiej im. Jana Kasprowicza w Zakopanem, Biblioteki Oficerskiej przy Sanatorium Czerwonego Krzyża w Zakopanem oraz egzemplarze z darów zebranych w USA przez A. Wojcickiego.
      Profesor nie umieszczał w nabywanych przez siebie pozycjach książkowych daty ich zakupu. Nie można zatem dokładnie prześledzić tempa powiększania się księgozbioru ani jego związku z aktualnymi kierunkami badań i dociekań naukowych właściciela.
      Nie wszystkie książki Bogdana Suchodolskiego pochodziły z zakupu. Część otrzymał gratis z dedykacjami od przyjaciół i znajomych, licznego grona współpracowników oraz od instytucji i organizacji, z którymi był związany w swym życiu zawodowym. Treść wszystkich dedykacji wyraża niezwykle głęboki szacunek i poważanie donatorów. Ofiarodawcami zaś byli głównie uczeni, przyjaciele, których nazwiska na stałe wpisały się w dorobek polskiej pedagogiki, a więc zgodnie z kolejnością alfabetu: Feliks W. Araszkiewicz, Czesław Banach, Mirosława Chamcówna, Czesław Czapów, Eugenia Dąbrowska, Maciej Demel, Henryk Depta, Jan Dobrzański, Kazimierz Dobrzyński, Renata Dutkowa, Michał Gmytrasiewicz, Tadeusz Gołaszewski, Jan Hellwig, Sergiusz Hessen, Irena Janiszowska, Franciszek Januszkiewicz, Stanisław Jedlewski, Irena Jundziłł, Alicja Kargulowa, Jan Kluczyński, Miron Krawczyk, Zofia Krzysztoszek, Kazimierz Kubik, Czesław Kupisiewicz, Maria Łopatkowa, Ryszard Łukaszewicz, Stanisław Mauersberg, Czesław Maziarz, Józef Miąso, Stanisław Michalski, Anna Mońka-Stanikowia, Kamilla Mrozowska, Heliodor Muszyński, Halina Mystkowska, Bogdan Nawroczyński, Tadeusz W. Nowacki, Wincenty Okoń, Mieczysław Pęcherski, Wiesława Pielasińska, Kazimierz Podolski, Wojciech Pomykało, Józef Półturzycki, Anna Przecławska, Maria Przychodzińska-Kaciczak, Stanisław Ruciński, Roman Schulz, Henryk Smarzyński, Wiktor Szczerba, Zygmunt Szulc, Andrzej Szyszko-Bohusz, Hanna Świda-Zięba, Jadwiga Walczyna, Ryszard Więckowski, Barbara Wilgocka-Okoń, Tadeusz J. Wiloch, Kazimierz Wojciechowski, Irena Wojnar, Ryszard Wroczyński, Tadeusz Wróbel, Władysław Zaczyński, Jan Zborowski oraz Jan Żebrowski.
      Wśród ofiarodawców prac nie brak również przedstawicieli innych dyscyplin nauki. Filozofów reprezentują w tym gronie m.in. Bronisław Baczko, Marek Fritzhand, Maria Gołaszewska, Eugeniusz Górski, Eugeniusz Grodziński, Tadeusz M. Jaroszewski, Stanisław Kowalczyk, Adam Schaff, Stefan Swieżawski, Jerzy Szymański, Władysław Tatarkiewicz.
      Profesor otrzymał również w prezencie sporo wydawnictw z zakresu socjologii i historii myśli społecznej, autorstwa m.in. Niny Assorodobraj, Józefa Chałasińskiego, Marcina Czerwińskiego, Heleny Izdebskiej, Mikołaja Kozakiewicza, Jana Latyńskiego, Marii Ossowskiej, Stanisława Ossowskiego, Michała Pohoskiego, Pawła Rybickiego, Krystyny Szafraniec, Jana Szczepańskiego.
      Prace z dziedziny psychologii podarowali m.in. Wanda Budohoska, Józef Kozielecki, Irena Obuchowska, Zbigniew Pietrasiński, Halina Spionek, Włodzimierz Szewczuk, Stefan Szuman, Ziemowit Włodarski, Lidia Wołoszynowa, Zbigniew Zaborowski.
      Dyscypliną szczególnie bliską zainteresowaniom Profesora Bogdana Suchodolskiego były historia nauki i kultury oraz historia powszechna. Z przedstawicielami tych dyscyplin wiedzy Profesor utrzymywał więc ożywione kontakty naukowe i towarzyskie, a ich odzwierciedleniem są m.in. dedykacje autorskie Józefa Babicza, Henryka Barycza, Jerzego Dobrzyckiego, Juliana Dybca, Małgorzaty Frankowskiej-Terleckiej, Leszka Hajdukiewicza, Barbary Kuźnickiej, Bolesława Orłowskiego, Eugenii Podgórskiej, Henryka Przybylskiego, Ireny Stasiewicz-Jasiukowej, Waldemara Voisé, Ryszarda W. Wołoszyńskiego, Andrzeja J. Zakrzewskiego, Mieczysława Zlata oraz Józefa Dutkiewicza, Aleksandra Gieysztora, Karola Górskiego, Witolda Jakóbczyka, Władysława Jewsiewickiego, Witolda Kuli, Gerarda Labudy, Bogusława Leśnodorskiego, Emanuela Rostworowskiego, Tadeusza Słowikowskiego, Aleksandry Szymańskiej.
      Pierwsze prace naukowe Profesora miały charakter krytycznoliteracki. Ogłaszając je, w latach trzydziestych, w pismach literackich i kulturalnych, nawiązał współpracę z wieloma ludźmi pióra - pisarzami, krytykami i teoretykami literatury.
      Znakomity poeta i tłumacz - Czesław Jastrzębiec-Kozłowski na okładce swego studium poświęconego Józefowi Marii Hoene-Wrońskiemu Absolut na względność. Wstęp do Wrońskiego. Warszawa 1933 - umieścił swym charakterystycznym pismem dedykację: "Panu dr. Bogdanowi Suchodolskiemu z wyrazami szacunku autor".
      Powieściopisarz Wacław Berent, ofiarowując Diogenesa w kontuszu, Warszawa [1937] opatrzył go dedykacją: "Wielce Szanownemu i cenionemu Panu Bogdanowi Suchodolskiemu z pragnieniem spotkania się z Nim raz jeszcze przy warsztacie pracy wspólnej nad >Miesięcznikiem<. W. Berent 28/I.37" (chodzi o wydawany pod redakcją J. Czechowicza przez ZNP w latach 1934-1936 "Miesięcznik Literatury i Sztuki").
      Jerzy Zawieyski, prozaik, dramaturg i eseista, słowami: "Prof. B. Suchodolskiemu z najgłębszym uznaniem i podziwem dla Jego naukowej twórczości - autor. 19.VI.1947." - zadedykował swój dramat Rozdroże miłości, Warszawa [1947].
      Krytyk literacki, współredaktor tygodnika literacko-społecznego "Pion" Leon Pomirowski na egzemplarzu zatytułowanym Doktryna a twórczość. Rzecz o współczesnej krytyce, najnowszej prozie polskiej i dramacie, Warszawa 1928, napisał: "Panu Bogdanowi Suchodolskiemu z przyjaźnią i pozdrowieniem. 14.V.28."
      Wśród osób, z którymi Profesor wymieniał myśli na tematy literackie i kulturalne, nie brakło również filologów, m.in. Bronisława Bilińskiego, Ignacego Chrzanowskiego, Stanisława Gajdy, Zdzisława Libery, Mieczysława Łojka, Janusza Pelca, Mariana Plezi, Stefanii Skwarczyńskiej, Kazimierza Wyki, Bogdana Zakrzewskiego i Stefana Żółkiewskiego.
      "P. Bogdanowi Suchodolskiemu słowa głębokiego uznania i wdzięczności łączy Kazimierz Wyka. Kraków, 20.XII.1935" - to dedykacja napisana przez autora na stronie tytułowej pracy Jerzy Sorel, Warszawa 1935 (odbitka z "Przeglądu Współczesnego").
      Historyk literatury polskiej Ignacy Chrzanowski, z którym Bogdan Suchodolski spotykał się m.in. przy okazji prac nad kwartalnikiem "Marchołt", pracę Tajemnica ostatnich dni Joachima Lelewela w świetle źródeł, Warszawa 1937, złożył w upominku ze słowami: "Szanownemu i Drogiemu Panu Bogdanowi Suchodolskiemu składa autor. Kraków 8/9.1937".
      Bronisław Biliński, ofiarowując swą kolejną publikację - Tradizioni italiane all' Universita Jagellonica di Cracovia, Wrocław 1967 - zadedykował ją następująco: "Profesorowi Bogdanowi Suchodolskiemu, dzięki czyniąc za nowe opus magnum, z serdecznościami od autora. Roma 1967."
      Teoretyk literatury Stefan Żółkiewski podarował pracę O regułach analizy strukturalnej (nadbitka z: "Kultura i Społeczeństwo" 1966, R. 10, nr 4) ze słowami "Wielce Szanownemu i Drogiemu Panu Prof. B. Suchodolskiemu z wyrazami poważania St. Żółkiewski. 17/I.67."
      Mieczysław Łojek ofiarował swoją książkę Rodowód i wartości metody problemowej w nauczaniu literatury, Zielona Góra 1976 z taką dedykacją: "Wielce Szanownemu Panu Prof. Bogdanowi Suchodolskiemu, niestrudzonemu krzewicielowi słowa naukowego, z serdeczną prośbą o przyjęcie - Autor. Bydgoszcz, dnia 6 lutego 1981".
      Na egzemplarzu tomiku Tadeusza Kotarbińskiego Poezje wybrane, Warszawa 1984, autor wstępu umieścił dedykację: "Szanownemu Panu Profesorowi Bogdanowi Suchodolskiemu, autorowi pięknego wspomnienia o Tadeuszu Kotarbińskim, przesyła z serdecznymi myślami Zdzisław Libera. 19.V.86."
      W omawianym księgozbiorze nie brak również dedykacji umieszczonych na wydawnictwach zagranicznych. Profesor Bogdan Suchodolski, wykładając na znakomitych uniwersytetach Europy, stale współpracując jako ekspert z różnymi instytucjami UNESCO oraz działając w wielu międzynarodowych towarzystwach naukowych, stykał się ze znanymi postaciami nauki i kultury Zachodu. Twórcza myśl Profesora, Jego książki i wykłady inspirowały i skłaniały do wymiany poglądów, co częstokroć znajdowało wyraz w postaci dedykowanych Mu publikacji. Profesor w upominku otrzymał książki, których ofiarodawcami byli m.in. Karl Abraham, Robert H. Beck, Jerome S. Bruner, Jean Château, Maurice Debesse, Erich Fromm, Ettore Gelpi, Karl-Heinz Günther, Brian Holmes, Carlo Jenzer, Paul Lengrand, André Mareuil, Emmanuel Mounier, James Alfred Perkins, Herman Röhrs, Eduard Winter.
      Pedagog angielski Charles Henry Dobinson, ofiarowując pracę zatytułowaną Schooling 1963-1970, London 1963, przekazał ją ze słowami: "To Profesor Bogdan Suchodolski with the Author's deep respect and friendship. May 1964."
      Karl Abraham jest autorem dedykacji: "Herrn Prof. B. Suchodolski ergebenst überreicht Karl Abraham. 27.I.65", którą przekazał wraz z wydawnictwem Der Betrieb als Erziehungsfaktor. 2 Aufl., Freiburg im Breisgau 1957.
      Ciekawe dedykacje znajdujemy w publikacjach dedykowanych Profesorowi przez francuskich kolegów.
      Michel Debeauvais na stronie tytułowej pracy L'universite ouverte. Les dossiers de Vincennes, Grenoble 1976, zamieścił dedykację tej treści: "Pour mon ami et collegue Bogdan Suchodolski qui aime les innovations utopiques et combat pour I' avenir en témoignage de grande estime. Michel Debeauvais".
      Gaston Mialaret, przekazując w podarunku Les sciences de l'éducation, Paris 1976, zadedykował ją w ten sposób: "En tres cordial hommage a Monsieur le Professeur Suchodolski, un des plus éminents philosophes de l'éducation de notre temps. G. Mialaret."
      Włoski pedagog Ettore Gelpi na jednej ze swych książek Un meccano international. Crize et creation, Paris 1987, umieścił dedykację: "A Bogdan con l'amicizia di sempre Ettore. 17-4-1987."
      Pedagog hiszpański José Luis Garcia Garrido, ofiarowując swą monografię Educacion comparada. Fundamentos y problemas, Madrid 1982 tak zadedykował podarunek: "Pour le Proffesseur Suchodolski, avec toute mon admiration personnelle José Garrido. 16-11-82".
      Interesująca pozycją w księgozbiorze Profesora jest monografia Camilla Semenzata: Il palazzo del Bo. Arte e storia. Padova 1979. Bogdan Suchodolski otrzymał ją w prezencie od Rektora Uniwersytetu w Padwie, z okazji nadania mu tytułu doktora honoris causa tej uczelni. Książka opatrzona jest dedykacją następującej treści: "AI prof. Suchodolski, in ricordo del conferimento della Lauree >Honoris causa< ed in segno di amicizio e stima. Cordialmente L. Mergliano, Rettore. 8 Febbraio 83."
      Podsumowując rozważania na temat zawartości biblioteki Bogdana Suchodolskiego, należy podkreślić, że ten wartościowy księgozbiór w pełni wyraża humanistyczną orientację myśli Profesora, przejawiającą się w badaniu historii rozwoju człowieka. W skład zbioru weszły bowiem najważniejsze prace pedagogów polskich i obcych oraz dorobek przedstawicieli myśli filozoficznej i społecznej XX wieku. Cennym uzupełnieniem tej współczesnej kolekcji są prace klasyków pedagogiki i filozofii w nowoczesnym opracowaniu.
      Pod względem językowym górują książki w języku polskim, ale poważną część zbioru stanowią wydawnictwa angielskie, francuskie, niemieckie, a także prace w języku włoskim i hiszpańskim. W ten sposób badaczom dziejów oświaty i wychowania oraz historii filozofii człowieka i antropologii humanistycznej zapewniono znakomity, uniwersalny warsztat pracy, cechujący się ogromnym walorem poznawczym.
      Księgozbiór Profesora Bogdana Suchodolskiego jest eksponowany i udostępniany w czytelni Biblioteki Głównej naszego Uniwersytetu. Ten cenny dar ma tutaj, zgodnie z intencją Fundatora, do spełnienia jeszcze jedno ważne zadanie. Na jego podstawie nowe pokolenia studentów będą rozwijać swe zainteresowania zagadnieniami pedagogicznymi oraz inicjować własne badania, kontynuując humanistyczne idee Ofiarodawcy.
      W uroczystym dniu nadania czytelni ogólnej Biblioteki Uniwersytetu Śląskiego imienia Profesora Bogdana Suchodolskiego wyrazić można przekonanie, że zebrana przez Niego kolekcja nadal będzie służyć z pożytkiem nauce polskiej, a Donatorowi zapewni trwałą pamięć i wdzięczność.

 

Góra
varia 25.jpg

Zapytaj bibliotekarza

Telewizja UŚ

Więc Jestem. Studencki serwis rozwoju